'Neemt u plaats' werd mij vanmorgen verteld. En zonder erover na te denken trok ik mijn vest, tuniek, shirt en bh uit en ging ik halfnaakt op een bed liggen.... Alwaar ik vervolgens alle tijd van de wereld had om eens na te denken over geconditioneerd gedrag.
'Neemt u plaats'- als mijn tandarts dat zegt ga ik in haar stoel liggen. Als mijn dokter zegt 'neem plaats' ga ik tegenover hem op een stoel zitten. Zakelijk gezien betekent 'neemt u plaats' doorgaans ook dat je op een stoel gaat zitten. En hier... ging ik half ontbloot liggen. Vreemd, want naast het bed stond ook een stoel. Ik had dus net zo goed op die stoel kunnen gaan zitten in afwachting van de persoon met wie ik een afspraak had. En dan ga ik twijfelen.. wat zou ze nou bedoeld hebben? Zou ik eerst zittend moeten hebben wachten of lag ik toch goed? De laatste keren gaf ze duidelijke instructies: 'bovenkleding uit en ga maar alvast liggen, hij komt zo'. Nu kwam er niet meer dan 'neemt u plaats'..en als de pavlov-hond deed ik wat ik de laatste keren daar in die kamer heb gedaan. Zonder daarover na te denken - dat kwam pas toen ik lag.
Als je maar lang genoeg moet wachten ga je vanzelf wat onzeker voelen - ik althans wel. Ik ga zo nadenken over wat mensen zeggen en wat ze daar nou eigenlijk precies mee bedoelen. Want heel vaak zeggen mensen hele andere dingen dan ze bedoelen. En ik heb nog nooit begrepen waarom we dat doen. Ik maak me er zelf ook schuldig aan 'wat staat het je goed' (=ik wil er dood nog niet in gevonden worden) 'nee hoor, ik heb geen hulp nodig' (=godver waarom kan iemand nou niet gewoon helpen, moet het eerst gevraagd worden) Dingen van onszelf maar ook gewoon sociaal geaccepteerde uitspraken waarvan we met zn allen weten wat ze betekenen. Bizar toch, als je daar goed over nadenkt? En ook: wat is communicatie toch ingewikkeld eigenlijk - ik kan me zo goed voorstellen dat mensen die niet vanaf geboorte onze taal hebben geleerd moeite hebben met dit taaltje en de gebruiken eromheen..
Mijn denkproces werd gestopt toen de dokter binnenkwam - en toen was hij nog niet tevreden ook - maar daarover later meer - tijd voor koffie nu.. en een plaats - deze keer maar op de bank, wel zo gerieflijk